Szew na szyjce macicy — ile dni spędzisz w szpitalu?

Co to jest szew na szyjce macicy?

Długość szyjki macicy poniżej 25 mm, wykryta podczas badania przezpochwowego lub ujawniona w wywiadzie z powodu wcześniejszego porodu przedwczesnego, powinna skłonić do rozważenia zabiegu. Szew na szyjce to mechaniczne wzmocnienie — polega na założeniu nici wokół szyjki, by zmniejszyć ryzyko poronienia lub porodu przedterminowego. Nazywa się go też cerklarzem szyjkowym albo szwem okrężnym. Stosuje się go przy:

• niewydolności szyjki,
• jej nadmiernym skracaniu,
• wadach anatomicznych.

Szew profilaktyczny zakładany jest planowo, zwykle między 12. a 14. tygodniem ciąży. Gdy szyjka nagle się skraca lub zaczyna się rozwierać, wykonuje się natomiast szew ratunkowy. W wybranych sytuacjach stosuje się też tzw. TAC — szew transbrzuszny, zakładany drogą laparoskopową. Dostęp do szyjki może być:

• przezpochwowy,
• przezbrzuszny/laparoskopowy;

wybór metody zależy od wskazań klinicznych. Decyzję o operacji podejmuje zespół położniczy na podstawie USG przezpochwowego, zmierzonej długości szyjki oraz wywiadu położniczego — uwzględnia się poprzednie poronienia, porody przedwczesne czy ciążę mnogą. Jako alternatywę lub uzupełnienie terapii rozważa się pessar położniczy — silikonowy pierścień umieszczany wokół szyjki, czyli tzw. pessaroterapię. Szew okrężny traktowany jest jak zabieg chirurgiczny, dlatego przed jego wykonaniem należy dokładnie ocenić korzyści i potencjalne ryzyko dla matki i płodu.

Ile dni hospitalizacji po szwie na szyjce macicy?

Zazwyczaj po założeniu szwu pacjentka spędza w szpitalu od jednego do trzech dni — jeśli zabieg przebiega bez komplikacji i jej stan jest stabilny. W placówkach wykonujących procedury ambulatoryjne możliwy jest nawet ten sam dzień wypisu, po krótkiej obserwacji. Hospitalizacja może jednak wydłużyć się do pięciu dób, gdy:

• konieczny był szew ratunkowy,
• pojawiają się silne skurcze,
• jest podejrzenie zakażenia,
• występują problemy z łożyskiem.

Rzadko zdarza się, że pobyt trwa do dwóch tygodni; takie sytuacje wynikają zwykle z powikłań wymagających intensywniejszego leczenia i ścisłego monitorowania płodu. Decyzję o czasie pobytu podejmuje lekarz prowadzący — ocenia ogólny stan pacjentki, śledzi parametry życiowe, obserwuje krwawienie i wykonuje zapis KTG. Po wypisie konieczne jest dalsze monitorowanie ciąży w warunkach ambulatoryjnych oraz regularne wizyty kontrolne. Pacjentkom zaleca się też ograniczenie aktywności i przestrzeganie zaleceń rekonwalescencyjnych przekazanych przez zespół medyczny. Przy planowaniu zabiegu warto wcześniej omówić z personelem przewidywany czas hospitalizacji i kryteria wypisu, by wiedzieć, czego się spodziewać.

Kiedy zakłada się szew okrężny?

Wskazania do założenia szwu okrężnego można podzielić na trzy główne sytuacje:

• profilaktyczną,
• wykrywaną ultrasonograficznie,
• ratunkową.

Szew profilaktyczny proponuje się pacjentkom z udokumentowaną niewydolnością szyjki macicy — na przykład po poronieniu w II trymestrze lub po wcześniejszym porodzie przedwczesnym — i zwykle wykonuje się go na wczesnym etapie ciąży. Gdy USG przezpochwowe ujawnia istotne skracanie szyjki lub lejkowatość w drugim trymestrze, rozważa się zakładanie szwu na podstawie obrazu, zanim pojawi się bezpośrednie zagrożenie porodem przedwczesnym. Ratunkowy szew stosuje się natomiast przy nagłym skracaniu lub rozwieraniu szyjki, z zamiarem podtrzymania ciąży do późniejszego terminu.

Najczęściej wybieraną metodą jest podejście przezpochwowe. Technikę transbrzuszną (TAC) rozważa się, gdy dostęp przez pochwę jest utrudniony lub niemożliwy — na przykład przy anatomicznie krótkiej szyjce, po rozległych zabiegach szyjki (konizacja) albo po niepowodzeniu wcześniejszego cięcia przezpochwowego.

Przeciwwskazania do zabiegu obejmują:

• aktywne zakażenie dróg rodnych,
• czynne krwawienie pochwowe,
• zaawansowane rozwarcie szyjki,
• objawy infekcji płodowej;

w takich sytuacjach zabieg nie jest wskazany. Jeśli chodzi o ciąże mnogie, rutynowe zakładanie szwu nie poprawia wyników perinatalnych, z wyjątkiem kobiet z historią wcześniejszych porodów przedwczesnych. Decyzję o wykonaniu zabiegu podejmuje zespół położniczy, uwzględniając wyniki USG przezpochwowego, wywiad położniczy, badania mikrobiologiczne i ogólną ocenę ryzyka porodu przedwczesnego.

Międzynarodowe wytyczne zalecają selektywne stosowanie szwu okrężnego tam, gdzie zarówno dane kliniczne, jak i obrazowe wskazują na wysokie prawdopodobieństwo poronienia lub wcześniejszego porodu. Dzięki takiemu podejściu można lepiej dopasować leczenie do indywidualnych potrzeb pacjentki.

Jak przygotować się do szwu na szyjce macicy?

Przed zabiegiem ważne są badania:

• USG przezpochwowe,
• wymazy w kierunku zakażeń dróg rodnych,
• panel badań laboratoryjnych.

Podczas konsultacji zbierany jest szczegółowy wywiad położniczy, ocenia się długość szyjki macicy i wykonuje morfologię wraz z innymi podstawowymi parametrami krwi. Prosimy zgłosić wszystkie alergie, przyjmowane leki — zwłaszcza preparaty przeciwzakrzepowe — oraz istniejące choroby przewlekłe. Jeśli planowane jest znieczulenie ogólne, pacjentka powinna być na czczo co najmniej 6 godzin przed zabiegiem. Przy znieczuleniu podpajęczynówkowym lub zewnątrzoponowym konsultację przeprowadzi anestezjolog, który wyjaśni rodzaj znieczulenia i omówi możliwe ryzyka. Lekarz przedstawi także korzyści i dostępne alternatywy, na przykład zastosowanie pessara.

W wybranych przypadkach zalecane są antybiotyki profilaktyczne lub leki przeciwskurczowe. Preparaty takie jak luteina czy leki uspokajające (np. relanium) należy stosować wyłącznie na wskazanie specjalisty. Przed przyjęciem do szpitala warto przygotować pełną dokumentację medyczną oraz omówić przewidywany czas pobytu i dalszy plan kontroli ciąży po zabiegu. Podpisanie świadomej zgody oraz wykonanie zaleconych badań są niezbędne dla bezpieczeństwa procedury.

Jakie znieczulenie stosuje się przy zabiegu?

Procedury przezpochwowe najczęściej wykonuje się w znieczuleniu regionalnym — na przykład podpajęczynówkowym lub zewnątrzoponowym. Natomiast zabiegi laparoskopowe i przezbrzuszne (TAC) zwykle wymagają znieczulenia ogólnego. Wybór metody zależy od:

• techniki operacji,
• stanu pacjentki,
• doświadczenia zespołu medycznego.

Anestezjolog przeprowadza ocenę przedoperacyjną i omawia możliwe ryzyka związane ze znieczuleniem, biorąc pod uwagę:

• alergie,
• przyjmowane leki,
• choroby przewlekłe.

Przed zabiegiem lekarz przedstawia dostępne opcje oraz potencjalne komplikacje, by pacjentka mogła podjąć świadomą decyzję. Po znieczuleniu ogólnym mogą pojawić się:

• nudności,
• wymioty,
• senność.

Z kolei po znieczuleniu podpajęczynówkowym możliwy jest:

• przejściowy spadek ciśnienia,
• ból w miejscu wkłucia.

W sali wybudzeń anestezjolog obserwuje pacjentkę do momentu ustabilizowania parametrów życiowych i zmniejszenia dolegliwości. Ostateczna decyzja o rodzaju znieczulenia jest indywidualna i ustalana podczas przygotowań do zabiegu, z uwzględnieniem wszystkich wspomnianych czynników.

Jak wygląda okres pooperacyjny i rekonwalescencja?

Personel w sali pooperacyjnej na bieżąco kontroluje:

• tętno,
• ciśnienie,
• temperaturę,
• ilość krwawienia,
• zapis KTG płodu.

Zwykle obserwacja trwa od doby do trzech dób, choć przy powikłaniach może się przedłużyć nawet do pięciu dni. W pierwszych dniach po zabiegu pacjentka często odczuwa dyskomfort — ból w podbrzuszu, uczucie ciągnięcia i drobne plamienia występują stosunkowo często. Przy nasilonych skurczach podaje się leki przeciwskurczowe, natomiast antybiotyki stosuje się profilaktycznie lub gdy istnieje podejrzenie zakażenia. W wybranych przypadkach kontynuuje się także podawanie luteiny.

Wypis następuje po ustabilizowaniu parametrów życiowych i ocenie krwawienia; zwykle pobyt w szpitalu wynosi od jednego do trzech dni, rzadziej sięga pięciu. Rekonwalescencja obejmuje ograniczenie aktywności fizycznej — należy unikać dźwigania, intensywnego wysiłku oraz współżycia przez okres wskazany na wizycie kontrolnej. Zalecane są:

• leżenie w krótkich odstępach,
• spacery o niewielkiej intensywności,

które wspomagają powrót do formy. Po wypisie plan kontroli obejmuje regularne wizyty oraz USG przezpochwowe w celu oceny długości szyjki macicy; dodatkowe badania wykonuje się przy podejrzeniu infekcji. Szew może być usunięty podczas porodu lub wcześniej, jeśli zaistnieje taka konieczność, natomiast przy technice TAC zwykle zostawia się szew do rozwiązania ciążowego.

Natychmiastowy kontakt z lekarzem jest konieczny, gdy pojawi się:

• gorączka powyżej 38°C,
• narastający ból,
• obfite krwawienie,
• nieprzyjemny zapach upławów,
• regularne skurcze macicy.

Plan porodu oraz dalsze postępowanie omawia się na kolejnych kontrolach, a decyzje terapeutyczne opiera się na wynikach badań i aktualnym stanie klinicznym pacjentki.

Jakie są możliwe powikłania po szwie na szyjce macicy?

Najpoważniejsze powikłania po cerklage to:

• zakażenia dróg rodnych,
• infekcje wewnątrzmaciczne,
• krwawienia pooperacyjne,
• ból w dole brzucha,
• miejscowy dyskomfort.

Jeśli powikłania te nie zostaną wyrównane, mogą prowadzić do poronienia lub przedwczesnego porodu. Podczas zakładania nici możliwy jest uraz szyjki, skutkujący bliznowaceniem czy nieregularnym krwawieniem. Zabieg nie gwarantuje zawsze wystarczającego podtrzymania szyjki; czasem konieczne jest ponowne założenie szwu lub wcześniejsza hospitalizacja. Reakcje na znieczulenie obejmują:

• nudności,
• spadki ciśnienia,
• rzadziej reakcje alergiczne.

W okresie okołoporodowym mogą pojawić się zmiany w przebiegu porodu — czasami trzeba usunąć szew wcześniej lub rozważyć cesarskie cięcie. Pacjentki z ciążą mnogą, szyjką krótszą niż około 25 mm lub z problemami łożyska wymagają szczególnej, indywidualnej oceny, bo ryzyko powikłań u nich jest większe.

Po zabiegu prowadzi się diagnostykę i monitoring: regularne USG przezpochwowe oraz kontrolne zapisy KTG pomagają wcześnie wychwycić niepokojące objawy. W razie zakażenia podaje się antybiotyki; przy skurczach stosuje się leki przeciwskurczowe, zaś w cięższych stanach konieczna bywa hospitalizacja, leczenie dożylne i intensywny monitoring płodu. Przed zabiegiem omawia się korzyści i możliwe ryzyka, aby ocenić, czy cerklage jest bezpieczne w danej ciąży. Jeżeli pojawi się nasilający się ból, większe krwawienie lub zmiana charakteru wydzieliny, należy niezwłocznie skontaktować się z lekarzem.